SPÓŁKA I PRAWO


Dodaj komentarz

Odpowiedzialność menadżera za faktyczny zarząd przedsiębiorstwem

Marta Daćków LLM Radca Prawny

Marta Daćków LLM Radca Prawny

Na obszarze Unii Europejskiej można zaobserwować wyraźną tendencję do uszczelniania zasad odpowiedzialności w spółkach kapitałowych. Należy oczekiwać, że w niedługim czasie ustawodawcy krajowi w różnych dziedzinach prawa obejmą nią nie tylko osoby formalnie powołane do pełnienia funkcji członka organu, ale również osoby faktycznie sprawujące zarząd przedsiębiorstwem.

W Polsce duże zainteresowanie budzi projekt nowelizacji ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zakładający m.in. możliwość nałożenia przez UOKiK kary pieniężnej do 2.000.000,00 zł na osoby fizyczne zarządzające przedsiębiorstwem. Ustawodawca przy definiowaniu osoby zarządzającej posługuje się jednak nieprecyzyjnymi pojęciami, jak osoba kierująca przedsiębiorstwem, czy pełniąca funkcję kierowniczą. Problem zdefiniowania „osób faktycznie sprawujących zarząd” pojawia się również w Austrii, gdzie od 1 stycznia tego roku obowiązuje § 9 a Ordynacji podatkowej rozszerzający odpowiedzialność podatkową w spółkach kapitałowych. Niestety podobnie jak na gruncie rodzimej nowelizacji nie jest jasne, kto tak naprawdę zaliczany będzie do grupy osób mających „faktyczny wpływ na działania podmiotu” oraz czy taki wpływ polegać będzie jedynie na działaniu aktywnym, czy również biernym.

Być może pomocny okaże się tu dorobek prawa niemieckiego, w którym wcześniej pojawiło się pojęcie „faktycznego członka zarządu”, tj. osoby, która ma istotny wpływ na sprawowanie zarządu przedsiębiorstwem, bez jednoczesnego pełnienia funkcji członka organu. Orzecznictwo niemieckie wypracowało cały katalog cech charakterystycznych dla osób faktycznie sprawujących zarząd i w przypadku spełnienia przynajmniej kilku z nich, osoba taka będzie odpowiadała na podobnych zasadach, jak członek zarządu, nie tylko na gruncie prawa handlowego, ale również podatkowego i karnego. Przyjmuje się, że największe ryzyko dotyczy zatem wspólników, członków zespołów doradczych, członków organów spółki matki lub spółek koncernowych.

Z pewnością musimy poczekać na wykładnię pojęcia osoby zarządzającej przez polskie sądy, jednak należy liczyć się z tym, że pojęcie to będzie rozumiane bardzo szeroko.